भदौं १६, काठमाण्डौ । रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी हिमबाढीपछि प्रभावित तथा जोखिममा परेका नागरिकको खोजी तथा उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाइएको छ । राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार बाढी प्रभावित विभिन्न क्षेत्रबाट हालसम्म ११ हजारभन्दा बढी नागरिकको उद्धार गरिएको छ।
प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति महतका अनुसार नेपाली सेनाले हवाई तथा स्थल माध्यमबाट जोखिममा परेका नागरिकको उद्धार गरिरहेको छ । नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलले पनि प्रभावित क्षेत्रमा स्थलमार्गबाट खोज तथा उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिएका छन् । उद्धार तथा खोजी कार्यका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका २२ हजारभन्दा बढी सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ । जोखिमपूर्ण स्थानमा रहेका नागरिकलाई सुरक्षित क्षेत्रमा स्थानान्तरण गर्नुका साथै बेपत्ता भएकाको खोजीलाई पनि प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाइएको छ ।
बाढीबाट प्रभावित माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत् आयोजना क्षेत्रमा पनि खोज तथा उद्धार कार्य जारी छ । आयोजनाबाट हालसम्म २५४ जनाको उद्धार गरिएको छ । आयोजनाको सुरुङभित्र फसेका वा बेपत्ता भएकाको खोजीका लागि नेपाली सेनासहित कोरियाली र चिनियाँ विशेषज्ञ टोली परिचालित छन् ।
सुरुङभित्रको अवस्था जोखिमपूर्ण र प्राविधिक रूपमा चुनौतीपूर्ण रहेकाले उपलब्ध प्रविधि तथा विशेषज्ञताको प्रयोग गरी उद्धार प्रयास भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । सुरुङमा रहेका व्यक्तिको अवस्थाबारे यकिन गर्न खोजी कार्यलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाइएको छ ।
हालसम्म ९३९ शव फेला
प्राधिकरणका अनुसार बाढी तथा पहिरोमा परी हालसम्म ९३९ शव फेला परेका छन् । सबैभन्दा बढी चितवनमा २७९ शव फेला परेका छन् । यस्तै पूर्वी नवलपरासीमा २१६, पश्चिम नवलपरासीमा १६९, नुवाकोटमा ९५, गोरखामा ६५, धादिङमा ५५, तनहुँमा ३८ र रसुवामा २३ शव फेला परेका हुन् ।
बाढी तथा पहिरोमा परी अझै तीन हजार ९२५ जना सम्पर्कविहीन रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । सम्पर्कविहीनको खोजीका लागि सुरक्षाकर्मी तथा उद्धार टोली विभिन्न प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन भइरहेका छन् ।
बाढीमा परी २७९ जना घाइते भएका र १६८ जना उपचारपछि अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएको जनाइएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा नेपाली सेनाले दुई हजार ७०० जनालाई स्वास्थ्य उपचार सेवा प्रदान गरेको प्राधिकरणले जनाएको छ । उद्धार गरिएका मध्ये २५३ जना विदेशी नागरिक रहेका छन् । जोखिमपूर्ण स्थानमा रहेका नागरिकलाई हेलिकोप्टर तथा अन्य हवाई साधनमार्फत सुरक्षित स्थानमा ल्याउने कार्य जारी छ ।
राहत र पुनस्र्थापनामा जोड
खोज तथा उद्धारसँगै प्रभावित क्षेत्रमा राहत तथा स्वास्थ्य सेवा विस्तार गरिएको छ । अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका तथा थप उपचार आवश्यक पर्ने व्यक्तिको विवरण सङ्कलन भइरहेको छ भने नेपाली सेनासहित सम्बन्धित निकायले स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराइरहेका छन् ।
सरकारले प्रभावित जिल्लामा तत्काल राहतका लागि रसुवा र गोरखामा एक/एक करोड रुपियाँ तथा धादिङमा ४० लाख रुपियाँ उपलब्ध गराएको छ । प्रभावित १५ स्थानीय तहलाई छ करोड ७५ लाख रुपियाँ राहत उपलब्ध गराइएको प्राधिकरणले जनाएको छ । खाद्यान्न तथा गैरखाद्यान्न सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पुर्याउन ३७ ट्रक र ३७ बोलेरो परिचालन गरिएको छ । उद्धार तथा राहत कार्यमा इन्धन अभाव हुन नदिन डिजेल, पेट्रोल र हवाई इन्धनको मौज्दात व्यवस्थापनसमेत गरिएको छ ।
बाढीका कारण क्षतिग्रस्त विद्युत् तथा सञ्चार संरचनाको पुनस्र्थापनाको काम पनि अगाडि बढाइएको छ । कतिपय क्षेत्रमा सञ्चार तथा विद्युत् सेवा अवरुद्ध रहेकाले सम्बन्धित निकायबिच समन्वय गरी सेवा सञ्चालनमा ल्याउने प्रयास भइरहेको छ । बाढीमा ज्यान गुमाएका तथा फेला परेका शवको पहिचान र व्यवस्थापनको काम निर्धारित प्रक्रिया अनुसार बढाइएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
